domingo, 31 de marzo de 2013

Retranca

Cantas veces tennos dito que digamos algo en galego porque lles gusta o noso acento? Moitas, non? A min polo menos cada ano. Cada verán teño que disimular o moito que me amola que queran escoitar algo en galego. Xa sabemos que temos un acento, como diríamos nós, moi riquiño, suave, melódico... non sei. Diferente ós das demais comunidades. 

Cando era pequena era coma a novidade en medio de tanto andaluz en Cádiz. E o era si. Era una nena pequena duns 5 anos que chegaba co seu acento e graza. Pero a min parecíanme máis "graciosos" eles. Gustábame máis o seu acento co meu. Eles eran a novidade para min. E coma novidade que eran tentaba de aprender todo o que fora deles. Inconscentemente, non era que quixera deixar de ter acento que teño. Por iso cando voltaba falar comigo era todo un espectáculo. Faláranme en castelán ou en galego, eu contestaba en castelán co meu acento  propio, pero lle engadía o salero do acento andaluz. Tantos meses sen escoitar a xente que tivese un acento similar ó meu facía que inconscentemente, sen darme nin sequera conta, intentara cambiar a miña forma de falar. Ó pouco de voltar xa volvía a ter o acento riquiño de sempre. Pero sempre quedaba a anécdota e a sorpresa de escoitarme falar por primeira vez no aeroporto nada máis chegar.

Cando era pequena. Diso fai xa máis de 10 anos. Mais aínda conservo a sinxeleza coa que adoptar formas e expresións andaluzas, e pode que tamén pequenas puntadas do acento ó imitar as expresións, que, a fin de contas, o que as fai ter o salero que teñen é o acento. Coma as nosas expresións, o acento é o que as fai máis propias e distintivas doutras. Poñede a un andaluz a falar galego e xa veredes coma forza a fala, con ese suposto acento cerrado que mal caracteriza popularmente "á xente de pobo". Logo un galego pasará o mesmo, pero eu, por experiencia propia, noto unha maior diferenza. A sonoridade e melodía do noso acento facilita moito que non teña que forzar un acento alleo por moito que se diferencie, na presenza continua do seseo e omisión de palabras. Polo menos a min é o que me parece ó comezar as xa míticas imitacións de acentos. 

Ó comezo os primeiros días, están ben, fanse amenas e entretidas. Mais chega un punto no que xa se forman críticas. Non cara o acento, senón o continuo debate se o galego é un idioma coas características fundamentais dun idioma, cunha longa historia evolutiva, ou é só un dialecto máis, un acento máis. Daquela é cando comezan a preguntar palabras galegas. Ou simplemente que lles fale en galego. Pero falaren en galego non me sae así sen máis, e menos con xente que sei que non o fala. Enténdeno, iso seino, porque despois de falarlles din "¡Pero si se entiende!". Xa o dixen, non se diferenza moito do castelán, é o acento o que fai que a diferenza sexa maior. Logo, como quedan insatisfeitos, xa que agardaban un idioma complicado, ou non sei que agardaban, a verdade, comezan con " Di palabras graciosas en gallego". Sempre lles digo que non sei que dicirlles, acabo por traducir o que me din ou soltando a primeira palabra das máis singulares que teña o vocabulario. Acaban quedándose co de sempre: carallo, festra, esmorga, polbo, pulpo á feira, bico e golfiño. Ó ano seguinte toca a mesma repetición, e algún engadido máis, pero sempre é o mesmo... 

Algún día terei que inventar unha forma de deixalos tan abraiados que non o volvan preguntar. Porque aquí, a parte dun acento riquiño, tamén temos...

Antano non sabería que dicirlles, hogano diríalles calquera burrada coa que calalos
Rechouchiaríana no Twitter, onde nós non tweeteamos, chiamos
Esmorga a que armarían cos seus novos descubrimentos lingüísticos
Teimudos quedarían ante eles, abraiados, afervoados
Raposos coa présa de atopar novas vítimas, novas palabras, serían
Alacrán o que non cedería ós seus rogos; pasaríalles o sol pola porta, perdendo palabras
Nunca choveu que non escampase, diríalles, atoparían outra solución
Choiva, chuvia, orballo, babuxa, bátega, zarzallo... por aquí comezarían
Asemade, coma quen oe chover estaría, axuda non terían
Golfiño xa a teñen, que máis atoparían? Reirrei, forcadela, golpe, esquío, vagalume?
Albiscando estarían por onde puideran, prendendo no sono eu xa...
Lóstregos chegarían, escuro todo, e aínda seguirían, nun intre eu xa durmo...
Estarían a medir o vento por ferrados, desesperados xa
Gaitas e máis soarían na miña cabeza, as súplicas amolaríanme
A ver ho! Ide a por un dicionario e ahí teredes o que queirades! 

E así sería unha nova forma de dicirlles que por moito que haxa palabras que se asemellen ó castelán, non será por formas e formas de usalas e haberá outras que non, e que sexan tan especiais que cada unha sexa un concepto, e á vez unha expresión, un sentimento, un recordo, unha emoción... que envolven a retranca coa que respondemos a todo. Retranca que está en todas partes, ata nesta pequena composición. Tan sinxela de entender coma a retranca inherente ó noso acento e ó sermos galegos.

sábado, 30 de marzo de 2013

Innovación



Levanta. Colle o dicionario de Xerais que tes abandonado no estante. Busca o “c”. Vai cara o final e lee a definición de “cultura”. Supoño que atoparás algo coma isto: 1. Cultivo dos coñecementos e facultades da persoa humana. 2. Conxunto de coñecementos que se teñen como froito do estudio e doutras experiencias. 3. Conxunto de tradicións e de formas de vida dun pobo, dunha sociedade ou de toda a humanidade. En calquera outro dicionario, non ten porque ser nun de galego, haberá definicións similares, ou concretamente a mesma pero noutra variedade lingüística. 

Os valores que definen o termo cultura non se perden. Son universais. Atemporais. Serán sempre os mesmos na teoría e na práctica. A cultura coma tal, coma aspectos característicos dun conxunto por moi reducido que sexa, non se perde. Aínda que pareza que se acerca máis o termo coas tradicións dun pobo, a cultura va máis alá. Está tanto no presente, no pasado, coma no futuro. Non sempre serán as mesmas características definitorias as que determinen a cultura coma xeneralización. Avanza coma calquera rasgo definitorio dun conxunto. Terá un nexo común: un pasado, as raíces ancladas nunha tradición, as raíces do pasado que medraron polo tronco ata chegar ás pólas, que nada teñen que ver coas raíces xa. Pero están unidas. A isto me refiro. A unión do pasado co presente, coa actualidade, na cultura, neses rasgos identificativos que non sempre foron os mesmos. Ese rasgos non se esquecen. Por moito que se haxan condicionado diferentes movementos culturais ó longo da historia, nós seguimos a ser os mesmos. Non me distingo moito dunha rapaza do século XIX. No exterior somos similares, pero teremos diferenzas determinadas polo momento no que nos tocou estar. Interiormente non poderemos pensar igual, nin sequera o mesmo, porque os valores que se transmitiron non foron os mesmos. Pero estes valores evolucionaron. Evolucionaron no medio dunha cultura, que é á vez eses mesmos valores, sobre a mesma raíz, a moza, a sociedade. 

É complicado definir o termo cultura. Ó comezo vemos 3 acepcións diferentes: unha referida ó enriquecemento da mente, o que se denomina enriquecemento cultural; outra os coñecementos que se obteñen co estudo, outra o conxunto de tradicións que caracterizan a un pobo.  Eu máis ben penso que é, a grandes rasgos, todo o que caracteriza un conxunto. Esta última definición é a que máis me agrada. É a que abarca máis campo. É… é máis solidaria. Non se centra nun individuo e o define por ter uns coñecementos ós que non todos poden ter acceso coma un ser culto. Culto é o conxunto. Non se centra nos coñecementos, na intelixencia dunha soa persoa. É ampla e compartida. Por iso mesmo creo, é o meu parecer, que estas dúas definicións sepáranse do termo cultura como conxunto. Pero logo se se mesturan as tres xa hai unha definición que me agrada máis. Porque se nos fixamos en calquera manifestación artística de calquera autor, que a fin de contas, define a cultura, é algo individual pero que se asocia a un conxunto que comparte esas características. Por iso mesmo, esta sería a miña definición perfecta de cultura, tendo en conta que calquera cousa, e cousa é un termo moi amplo, por sinxela que sexa, define a unha persoa, e á súa vez á sociedade total: 

CONXUNTO INDIVIDUOS+ TRADICIÓN+ COÑECEMENTOS INDIVIDUAIS+PASADO+ PRESENTE+EVOLUCIÓN = CULTURA

Resumindo… TODO CANTO VEXAMOS POLA RÚA, DE ANTES OU DE AGORA, TRADICIONAL OU INNOVADOR, O QUE SOÑEMOS OU O QUE FAGAMOS… e un largo etcétera de parellas opostas… todo é C-U-L-T-U-R-A

Pero eu agora lle vexo un problema, un gran dilema, máis ben. E é o como. Como se aprende, se adquire a cultura? Ou mellor, é algo que se poda aprender coma un novo coñecemento amplo e extenso con distintas interpretacións? Se entendemos por cultura a definición nova que acabamos de crear, pois eu creo que non. Todo o contrario. A cultura crease. De dentro cara fóra. Do individuo cara ó espectador. Do espectador cara ó conxunto reducido. Do conxunto cara ó mundo. E do mundo ó recoñecemento de haber creado algo distintivo, que aínda que estivera ahí agochado sempre, coma as raíces dunha árbore, sae á luz cunha interpretación máis extensa, fóra do pensar individual. 

A cultura galega non se escapa destas pautas que acabo de marcar. É unha máis de centos de miles de culturas incontables. Non por iso de menos valor nin menos recoñecemento ou fama. Aquí é onde atopo outro problema. A cultura galega enténdese coma a tradición. Só como a tradición, cando hai un mundo aberto e amplo de pequenos e grandes artistas galegos que condicionan esta cultura. Cultura á que poderíamos denominar emerxente. Aparece e xorde da tradición, mantendo a súa unión e rompendo con ela á vez. Indicando unha superación, individual e colectiva dos tópicos que marcaron a conservación dunha tradición. Non está de máis manter as raíces. Pero estas non poden estar sempre presentes na evolución artística e individual. Non pode ser a tradición a que manteña unha cultura crecente. A evolución márcase pola innovación. E a innovación non se aprende. Nace da inspiración. Pódese motivar a inspiración coa mesma innovación, con algo que abra  os ollos a unha maior manifestación individual, pero nunca aprenderse. Nunca memorizarse. Así estáncase a evolución. Outro dilema é que tanto a tradición condicionou a aprendizaxe, que xa estou farta de escoitar seguido o mesmo da tradición… “E que é cultura xeral”… e digo eu, o novo, a experimentación, o que non se coñece aínda, o emerxente, o que esta a buscar as súas oportunidades, o que esta a buscar a súa forma de expresarse coa arte, con calquera matiz que defina a arte, coa literatura, coa lingua, coa fotografía, co cinema, coa música, coa escultura, coa pintura… todo isto non é “cultura xeral” por moi descoñecido que sexa aínda en moitos aspectos? Para min si o é. E non poden pretender que estemos sempre coa tradición coma se fose o presente. Como non poden pretender ensinarnos a “cultura xeral” dunha manifestación, coa tradición. Coa tradición do libro. Así, cos anos, o único que conseguiran é un desprezo lento cara ela, sexa cal sexa. A innovación, o descoñecido debería estar coma o coñecido. Ser coñecido. Pero non obrigado a aprenderse a base de repetidas lecturas e esquemas. Así so se chega á desesperación.




Pero coa desesperación pódese conseguir arte tamén. Cultura, ó fin. Polo que haberá que agradecer que o rexeitamento ó método tradicional, non á tradición cultural, sexa o que abra os ollos á innovación.

jueves, 28 de marzo de 2013

Se me lengua la traba


“Ola. Teño 17 anos e falo castelán porque son unha moza, e a xuventude de hoxe en día no fala galego… Ola. Teño tamén 17 anos e falo galego porque son do rural.”
Agora que xa teño a vosa atención coa introducción destes tópicos tan marcados despectivamente. Mellor, despectivamente para unha soa das linguas que mencionei. Ou pode que para as dúas, unha por ser a causante dos tópicos e outra por mantelos.

Agora xa vos teño máis impactados. Agora é cando non sabedes que postura teño eu porque primeiro marco unha e despois acuso ás dúas. Pero, acusalas de que? Outra cousa máis na que non vos fixastes. Coma tampouco vos decatastes de que quen di as frases iniciais pode ser a mesma persoa, a mesma moza; si, pode haber alguén por ahí “do rural” que fale en galego por ser de onde é e castelán porque ten 17 anos e a moda ós 17 anos é falar castelán. “O rural”… Non vos fan pensar esas palabras? A min si, dende logo que si. É coma se estivésemos a desprestixiar “o rural” polo simple feito de ser “o rural”, e se lle engadimos tamén “o galego”, xa o estamos sentenciando á morte, a un soño lento por ser do rural e falar galego.O problema está na idea que se ten do rural. Antes todo o mundo era do rural, non si? E non me digades que non, porque se a aceptación de rural era a contraria á dun mundo industrializado e avanzado tecnicamente e demais enganos, pois tivo que haber algún momento no que nada diso existía, e polo tanto, todo era do rural. Pero neste século que concepto é o que se asocia ó rural? O do “pailán que fala galego que está todo o día coas vacas”? Ou cal? Porque de sempre, non de sempre, refírome a dende que eu recordo ter sentido común, os termos rural-pailán-galego-vacas estiveron relacionados. Tópico falso ou verdadeiro? Tópico ou realidade? Nin tópico, nin realidade, nin verdade nin mentira. Desprestixio. Desvalorización. Prexuízos. E non lle atopa máis substantivos. Por que ten que existir un tópico no que se vexa unha lingua coma a que lidera o “ránking do top 10” das linguas e a que non está nese ránking coma algo insignificante que non merece estar coas demais linguas? Poderíamos atopar a razón de todos estes conflitos, non só do que xera o uso do galego ou o castelán, na historia. Non quero falar dela, pero o certo é que a historia determinou o curso e futuro de moitas linguas. Aparece alguén con poder, outra cousa máis na que non me quero meter e fai que unha lingua, a do seu antollo, a súa favorita, pola que sente máis predilección, se converta na oficial, na única e indiscutible lingua do territorio que el goberne, aínda que haxa outras xa de antes en, si, comparando, pode, pequenos recunchos, que quedarán prohibidas. Se prohibes algo que é o común en moita xente, ou moi parvos son, ou moito medo che teñen, pero asegúroche que aínda que sexa polo seu propio orgullo de manter unha tradición, que a fin de contas é unha cultura máis, coma a do que aparece coma señor de todo e empeza a ditar ordes e quitar e pór linguas e leis, só por iso, eu penso que non van deixar o que falaban os seus pais, avós, bisavós, tataravós… E todo quen que estivera unido a ese lugar.
O que eu pense de se falar galego ou non, non lle interesa a ninguén. Non só porque teña 17 anos senón porque a idade marca a madurez dunha persoa, non si? E posto que so teño 17 pois o meu punto de vista non contará para nada. Son unha máis dunha minoría. Son unha máis dos resignados que aceptan todo o que se lles pase por diante tal e como é, porque lle ensinaron que é así. Pois non. Dentro da resignación e frustración que poda ter por non poder gritar e que me escoiten ser rirse dicindo que se me pasará coa idade ou que o pense mellor, ou que estude que é o meu, o que teño que facer por ter 17 anos, para o que me educaron, para o que estou aquí ó parecer… dentro de todas as limitacións que tradicionalmente me veñen  impoñendo, que me calen non o vou permitir. Poderán intentalo pero non. Eu vou seguir gritando. Se non me fan caso, eu farei o mesmo que eles fan comigo, non os escoitarei. Poderíamos entrar así nun destes círculos viciosos, sen saída: eles falan de min, planean o meu futuro e presente, o que teño que facer e o que non, entón é cando eu desobedezo o que alguén me impuxo porque era bo segundo o seu ver, sen pensar no que eu pensase. Así poderíamos estar milleiros de anos, sen facernos casos uns ós outros. Impoñendo o que consideramos mellor porque somos nós, os maiores, eses que se chaman adultos, e que din que son pola idade a madurez personalizada. E os pequerrechos e non tan pequerrechos asumindo o que lles din… Pero se eses pequerrechos entenden máis do que os outros pensan, que pasa? Non poden ter nin voz nin voto? Pois si, son só uns máis dos millóns de individuos que andan soltos polo mundo, pero a idade marca, entón todo o que podan dicir ou pensar por moi maduros que sexan para a súa idade, xa non se ten en conta… Pena.
Transcribide isto ó galego. Ó feito de se se fala ou non e o seu porque, a de prexuízos que poda ter ou non, os tópicos que poda haber marcados pola historia… en todo o que vos recorde ó galego. É un paralelismo lingüístico máis. Pensádeo. O galego dominado polo poder, polo castelán, porque é a madurez personificada das linguas que se falan onde vivimos, porque é o que sempre marcou a historia, e o galego á marxe?

Aínda sigo sen comprender porque tanto rexeitamento a falar galego ou castelán, a determinar que cada lingua deba estar nun lugar e outra noutra. Non sempre é así, seino. Pero as xeralizacións e os tópicos é o que fan pensar. Porque non pode ser cada un libre de falar a lingua que queira? Si, vale, hai que ter en conta unha adecuación á situación, ó denominado na gramática contexto. Non vas falar con alguén que non entende o galego, que non o fala, que non o escoita habitualmente en galego. Aínda que sexa alguén nacido en Galicia non vai ser a persoa que máis fale galego do mundo, viva onde viva ou traballe onde traballe. Pode soar algo incrédulo que un galego non coñeza o galego, pero vouno mirar mal pola rúa cando o saiba? Non. Cada un ten os seus motivos, as súas tradicións impostas, tanto coma se se quixo coma se non, para falar a lingua que fala.
Aquí non estou a defender que se fale galego por estar en Galicia, porque é a túa lingua autóctona, ou  para alguén moi extremista e demasiado fiel ós tópicos da historia, “porque é a lingua dos pailáns, e en Galicia só hai pailáns”. Soamente estou a dicir que cada un é libre de falar a lingua que queira por moitos condicionantes negativos que teña. Pero, claro, a historia e os prexuízos fan moito dano ás nosas propias limitacións lingüísticas… Logo xa se a un se lle traba a lingua por falar unha que non quere, pois que cambie a outra, non será por linguas no mundo!

O certo é que hai moitas posturas respecto ó uso do galego, se está ben visto ou non, se o fala a totalidade da poboación galega, se o coñecen… Son infinitos os conflitos que xera a oposición “Galego ou castelán en Galicia?”… Por iso mesmo neste vídeo intento resumir distintas, que no fondo son moi similares, posicións respecto ó galego. Pero iso si, opinións de xente da miña idade, opinións de quen ten 17 anos:

Agradezo a Andreia, Javier, Miriam, Chris e Pablo colaborar coma tertulianos neste debate.

domingo, 3 de marzo de 2013

Feismo urbano

O termo feismo xa fala por si so. Algo "feo", si. Pero non pensedes nunha persoa ou nalgún obxecto material. Bueno, nun obxecto material. A grandes dimensións e nun sentido desfigurado á vez que abstracto si o é. Iso si engloba o termo feismo a grandes dimensións, claro.

Con iso é difícil comprender o que é o feismo, mais pouco a pouco e xunto con este video, iredes comprendendo o que é.

Os que estudamos Historia da Arte temos traballado moito o concepto de armonía na filosofía grega. A armonía como máxima que rexe tanto ó individuo coma ás súas creacións. Armonía, que, coma ben di ela mesma, é unha estabilidade entre as distintas partes dun corpo, dunha estrutura, e neste caso, dunha arquitectura. Arquitectura galega, concretamente. Porque se estamos orgullosos dos nosos tópicos da calificación de morriñentos, porque non estalo de ter un modelo arquitectónico propio? Se mo din así, a primeiras, coma un boom arquitectónico novedoso que rompe coas normas establecidas, pois si o estaría. Mais se logo xa me din que co que rompe é coa armonía visual tanto no rural como no medio urbano... Pois daquela eu xa non estaría tan leda de ter unha corrente arquitectónica propia... Non pensedes que é unha moda, aínda que o pode parecer dados os resultados que vemos na rúa de grandes contrastes de edificacións ou construccións no medio rural máis propias da cidade que rompen coa máxima grega. Eu non o estaría, non. O certo é que me detería a pensar no porque dese deterioro das construccións, o porque desas grandes diferenzas de tamaños entre as casas, o porque desas cores postos ó chou nos edificios dunha urbanización, o porque das súas diferentes alturas, o porque da apariencia de deterioro e abandono que presentan algúns, que é, ás veces, un abandono en si e outras unha simple manifestación do gusto do arquitecto ou do dono que rompe coa armonía.

Non podemos buscarlle unha causa concreta a este fenómeno. Non pensemos na pobreza que fai que teñan ese aspecto tan diferente unhas edificacións doutras. En todo caso sería o contrario . A riqueza dos que se poden permitir rompero coa armonía establecida impoñendo o seu gusto sobre ela. Aínda que ás veces poida que o abandono si veña determinado pola pobreza. Pero podermos atoparnos tamén con causas xa máis xeneralizadas que esixirían dunha explicación máis detallada, como poderían ser o perimso das lexislacións urbanísticas, unha demografía dispersa, as migracións do campo á cidade, a especulación urbanística...

Mais a causa que máis dano nos debería facer ó noso orgullo sería a da suposta, que ás veces, faise moi evidente, falta de interese pola arquitectura tradicional galega.

Este vídeo recolle nos arredores da miña vivenda os aspectos que máis me impactaron deste fenómeno no ámbito urbano.



sábado, 2 de marzo de 2013

Un xogo agochado


Fai uns días xa non aturaba máis estar na casa. Collín a cazadora, abrigueime ben, e fun dar unha volta. Non levaaba nin 10 minutos camiñando cando comezou a orballar... E eu sen paraugas... Agradoume telo esquecido. Camiñar baixo a chuvia non é tan malo, non sei que insistencia teñen os pais en que leve sempre paraugas que aquí non te podes fiar do tempo. Por iso mesmo, coma non me podo fiar do tempo, temos un trato: chover sempre no momento menos oportuno, que acaba sendo o máis buscado. Así baixo a chuvia estiven un rato parada sen facer nada. Cos cascos postos. Empapándome co orballo que caía. Coa frase máis indicanda sonando nos meus oídos: "Here comes the rain again, falling from the stars, drenched in my pain again. becoming who we are"

A chuvia témola moi sobrevalorada por aquí, ou quizáis fixeron que a tivémos..."Que tal por Galicia? Ben, moita choiva, pero ben", así sempre... e mesmo nós mesmos, xa o vemos cos famosos anuncios de Gadis "Temos, choiva, e choiva e... chouva." Nós mesmos reforzamos o tópico de "En Galicia sempre está a chover". Eu non o afirmo. Eu so digo que a chuvia me gusta. Como si me teñes na bahía de Cádiz baixo a chuvia. Eu estarei leda igual. O sentimento será diferente, pode. Mais a emoción de sentirsete especial baixo o auga non. Sempre será así en calquera lugar ó que vaia.

Pois así unha tardiña de chuvia descubrín un camiño que nunca crería atopar no medio da cidade...

 





Alí a 2 minutos da miña casa tiña unha senda na que había de todo.. árbores, un riachuelo, unha ponte, un camiño, unha pequena lagoa con patos... Patos! Que facían alí 3 patos? Estaba leda e emocionada.
Ata que volvín a vista atrás para volver para casa e xa vin a realidade... Uns cantos metros de árbores, un camiño duns 20 metros, unha ponte sobre o sumideiro, unha lagoa chea de lodo pola chuvia, patos que a saber como chegaron ata alí. poida que sexan dalgunha casa das que está polos arredores.

 




















 Inxenua por crer que no medio da cidade ía haber un espazo natural limpo co verde que tan topicamente caracteriza a Galicia, como a choiva.
 

O gris polo verde

Comezou a correr o máis rápido que puido. Quería esquecer ese pesadelo que vivira canto antes. Por máis que acelerase os seus pasos as imaxes volvíanlle á cabeza. Non era quen de deixalas atrás. Cando cría que todo rematara comezaba de novo. Voltaban as imaxes. Estaban por todos lados.  Perseguíano. Ou el a elas? Xa nin pensaba con coherencia. O que viña de ver afectábao bastante máis do que el cría que podería afectarlle...

 Cando lle propuxeron o reto, ou a aventura, máis ben, estaba intrigado e inquieto. Non sabía o que se podería encontrar fóra. Mais quería descubrir se era certo o que se contaba da cidade na parroquia. Poucos días antes de que emprendera a súa curta viaxe chegara un home da cidade con aires destes que presumen de ser moi finos e ter moitos cartos cando en realidade non teñen tanto. O descoñecido non lle inspiraba unha boa sensación a primeira vista. Pero sen querer foi escoitando as conversacións que tiña cos rapaces máis pequenos. Non é que estes foran moi influenciablaes, porque non, algúns ata ían á escola. O señor estranxeiro cautivaba a todo aquel que falara con el. Calquera tema. Convencíate. Abraiábate coas súas verbas da cidade. Era incrible coma con tan so falando uns 10 minutiños aquel home concentrou a tódolos cativos da parroquia na praza da igrexa.

Chegou de súpeto sen que ninguén o agardase. Non era fillo secreto de ninguén. Nin sequera era de alí. Atopárese coa parroquia por casualidade. Emprendía unha viaxe para atoparse a si mesmo fóra do bulicio da cidade. Tomás non o cría, como podía escapara da cidade? O que el daría por estar na cidade! Aínda que fosen so un par de horas. Só quería ver se era certo o que decían os viaxeiros: que os edificios comezaban a ser cada vez máis altos, estaban xuntos, agrupados en bloques, todos unidos, coma se fosen as casas de madeira de bonecas da súa irmá; que muros de materiariais frios votaban fume polas chimeneas, chimeneas altas, máis altas có cumio que vía ó despertar dende a súa ventá, máis altas có campanario da igrexa; que a arte inundaba as rúas e estrabas en todos os lados, que a cidade tiña vida ata de noite, cando alí, nin sequera, el mesmo, atrevíase a saír ós camiños.. Isto era o que o cautivaba a el. Cando o descoñecido comezou a falar de como era a cidade, despois de dicires que escapaba dela, empezou a prestar atención. A soa presencia da palabra "cidade" en calquera relato atraíao. Sempre que viña alguén de lonxe, de paso sempre, espiaba atento a ver que dicía. Chegou a ter ata un caderno no que apuntaba o que ía escoitando, lugares que quería visitar algún día, aínda que soubera que endexamáis os visitaría, que sempre estaría recluído na parroquia... Non era que non lle gustase. Todo o contrario. Encantáballe. Pero tiña un espíritu aventureiro que quería saír das leiras dos montes que cos 10 anos xa aprendera de memoria.

Este señor non falaba da cidade con tanta emoción coma os demáis. Se cadra, tamén fuxía dalgo. Tiña un ton triste que era máis ben de pena, non tiña a alegría vital dos demáis. Non alardeaba das manifestacións artísticas das que tanto oira falar Tomás. Aquí foi cando Tomás comezou a prestar máis atención. O único que chegou a comprender é que a cidade dexenerara moito, que xa non era un florecer cultural en cada recuncho coma antes, que agora todo estaba máis desarraigado que antes, que a pena volvera sinuosamente ó corazón da cidade, que o corazón latía cada vex con menos forza, que pouco a pouco ía desaparecende a renovación cultural... Non cría que una cidade puidera morrer, tanto o que costara levantalas e agora desaparecían baixo o seu propio espíritu de evolución, tornado nuna "involución". Non chegaba a comprender totalmente este termo, pero ía seguido de frases que se limitaban a dicir que xa non había arte nas rúa, que o arte era agora máis pesado que antes, que estaba en tódolos lugares... Estaría entendendo mal o concepto de arte? O forasteiro notou o abraio de Tomás, e tamén a súa emoción nos ollos ó oírlle falar da cidade. Decidiu facer un trato con el. Inspiráballe confianza. Parecía un mozo con iniciativa que quería escapar da rutina. E estaba no certo. Díxolle que deixara un trato por facer na cidade antes de marchar e que necesitaba a alguén de confianza para levar un sobre a xunto do Señor de non sabe que, que non entendera o nome, pero ía a dirección escrita. Aceptouno. Sen saber sequera o que era. Tomás aceptou o trato do descoñecido.

Esa mesma tardiña cada un partiu para o seu camiño. O señor segui cara o norte atravesando pistas vellas polas que facía anos que ninguén pasaba con tanta ansia. O mozo comezou o descenso deixando as pistas de pedras polas rúas e estradas modernas de ladrillos e formigón.

Ó comezo todo íalle moi ben. Camiñaba sen descanso pola emoción da novidade que puidera atopar. A felicidade non durou moito. Cada vez que se alonxaba máis da parroquia, da aldea e dos seus arredores, o terreo íase convertendo nun endosado de bloques de ladrillos primeiro en casiñas pequenas todavía de corte rústica e logo en bloques xigantes que parecáin tocar o ceo dende a vista do chan. Pero el sabía que había edificios máis altos. Mais cada vez que avanzaba máis quería retroceder máis e máis. Todavía non podía. Tiña un encargo que cumprir. Cumpriuno o antes que puido. So tivo que seguir o camiño recto dende que saira do pobo ata chegar ó numero trescentos e pico. Ó chegar non atopou a ninguén, quería saír canto antes do bulicio dos automóviles e xentes, polo que o deixou no buzón con esa dirección e esqueceuse do tema do sobre. Aínda que antes decidira voltar de inmediato, puidolle a curiosidade. Curiosidade que facendo honor ó refrán, matouno. Non físicamente. Pero si intelectualmente. Perdeu a esperanza coa que baixara á cidade. Tan ensalzada tiña a arte das cidades das que oira falar que esperaba atopar polo menos algo similar moi preto del. Se o había él non o viu... O único que viu foron debuxos nos muros das rúas, símbolos estraños, imaxes altas con mensaxes e productos dos que moi ocasionalemte aparecía algo na aldea...




















Non entendía o que esas letras nos muros cos que se atopaba significaban. Tampouco o conxunto de carteis que se ían agrupando todos iguais nos muros, uns enriba doutros, eran para ocultar algo?















Logo atopouse cuns carteis xa máis grandes sostidos por uns cantos postes e anclados nunha especie de entorno vexetal que para el non pintaban nada xa en medio de tanto muro gris. O verde e o gris non era unha combinación que lle agradara xa. Tampouco entendía porque tantas pantallas desas tan xuntas aínda que fose anunciando cousas distintas. Ou o mesmo producto pero de distinta competencia.... Isto na parroquia non pasaba. Había tan pouca cousa que conformábanse co que tiñan.

 
Cando comezou o que máis colorido tiña e o que máis se semellaba cos conceptos de arte que tiña oídos, non entendía as imaxes, as cores eran chamativas, contrastaban... Pero non entendía se tiñan un significado ou nom en medio do muro que separaba á beirarúa dunhas vivendas.
 
 
 




 Tras moito camiñar chegou a un punto no que xa non comprendía nada do que vía. Xa nada lle tiña sentido. Polo que decidiu voltar. Voltar es esquecer todo o que vira. Chegou a unha rotonda que simulaba o fin do camiño e comezou a desfacer o camiño que fixera ata chegar alí...


 
Cando regresou de novo á parroquia todos estaban a preguntar que fora o que vira, por que tiña esa cara tan triste, por que non falaba coa emoción que tiña antes de baixar á cidade? Non era capaz de responder a esas preguntas. Soamente lles dixo que non quería voltar, que quedaría alí cos seus. E o que máis disgustou a todos... "A arte da que nos falaron xa non existe" Mantiñan os soños dun arte imperial, de grandes obras do renacemento e barroco, de grandes construccións, de grandes avances... Pero todo iso xa cesara fai moito, ou non buscou no lugar apropiado. Porque non tódolos lugares son iguais. Non tódolos lugares saben combinar espazos naturias cos avances do século XXI...
Nos pesadelos de Tomás repetíase constantemente unha imaxe que vira pintada na parede, unha imaxe que parecía rirse del, o paradóxico, é que esta imaxe é onde máis presencia da cor verde que vía pola festra había...
 
 
(As imaxes foron tomadas na Carretera de Castilla)