domingo, 19 de mayo de 2013

Españoles, la televisión ha muerto



Hoxe cando estaba almorzando decateime, outra vez, do que xa me tiña decatado moitas veces, pero o certo é que velo ó levantarme, se xa teño un mal espertar sempre, cando me deteño diante do televisor xa nin vos conto... Permítame utilizar un eufemismo, bastante apropiado diría eu, para describir o que ás 10 da maña están dando na televisión. 

MERDA. 

 Iso é todo. É dabondo. Pero non só ás dez, once ou doce da mañá nunha canle concreta... A todas horas en calquera canle. Pública ou privada. Poucos se salvan. Programas ou cadeas. Series ou documentais. Fusións entres canles ou eliminación dunha porque a audiencia non a recibe coma se esperaba. Expansión con canles temáticos ou cadeas autonómicas. As que se lles ve entre liñas a ideoloxía do que din ou as que máis parciais son, ou mesmo as que disfrazan as noticias con noticias, chamaríamos, menores, que ocultan o que de verdade podería ser noticia coma tal. Noticia coma tal que sae nos xornais estranxeiros pero non nos do propio país, un intento de manternos cunha sutil delicadeza na ignorancia? Parvos, se fósemos ignorantes non saberíamos ler entre liñas das novas que non se atreven a darnos, mellor dito, se o fósemos, nin sequera saberiamos que hai xornais e outros medios alleos a nós que, ó parecer, saben máis do que pasa no país que os seus propios cidadáns. 

Non nos chegaba con que nos tomaran como parvos que nin idea de política teñen, como para que veñan tamén coa televisión ás costas como escusa de manipulación… Sendo sincera, non tiña nin a menor idea de política, nin quero, por moitas veces que me teñan dito de estudar Ciencias Políticas. Non grazas. Non quero ser unha incompetente máis. Prefiro ser alguén que sabe que a toman por parva. Deixar ós demáis felices co seu intento de manternos na aparente ignorancia, da que por sorte escapamos. 

Non vou falar de política, nin do que esta influenciou á televisión ou o suxeita e dependente que son unha doutra. Vou falar do que miña nai máis eu vimos cambiar na televisión, ela dende os anos 70, na ditadura, a piques de chegar a transición, eu na democracia chegando quen sabe onde. Pero esquecédevos da política e centrádevos na televisión. Na “caixa tonta”, facendo honor ó que dixen antes, a iso de que nos toman por parvos e a televisión iso o sabe, e se sentira, se isto fose poesía, podería dicir que ata lle doe a alma ó ver o lixo no que se foi convertendo. Querería voltar á carta de axuste dos 50. A ter unha programación limitada, a descansar todo o día sen ter que controlar a audiencia, sen ter que controlar quen ten o mando a distancia, a ter a seguridade de que se unha familia estaba ante a televisión só estarían vendo a ela. Querería voltar ós tempos da TVE coma cadea única, por moi limitada ó goberno que estivera. Polo menos non se lle levantaría dor de cabeza ó ver no que a estaban convertendo, era algo máis aceptable que a transformación brutal que temería no miña casa, e na de todos, no século XX, e xa finais dos 90. Como vedes non so os cambios danse nos réximes políticos, na economía ou no pensamento, danse en calquera obxecto, e a televisión, coma símbolo mediático dunha revolución, non ía ser menos. As vantaxes e alegrías que provocou a súa primeira entrada nun fogar contradín moito as miñas ganas, e supoño que de moitos de vós, de tirala pola ventá. Tanto dependemos da televisión que fai nacer en nós instintos asasinos? Tanto nos comeron o cerebro? Non. Rectifico. NON QUERO QUE ME LAVEN O CEREBRO. Non quero que a televisión volva a ser de nova o telón co cal manipular xeracións enteiras, e iso está agora moi disperso coa variedade de ideoloxías que rexen unha canle, mais penso que non debería ser así. Ceñirse á parcialidade e ó entretemento, coma dixo miña nai, “entretenimiento sano”. Un dez mamá. Iso é o que fai falla, xa que tanto nos fan quedar coma parvos, polo menos que sexa cun entretemento saudable para o noso cerebro, que nos abstraia da rutina e dos seus intentos de manipulación, non que nos faia avergoñarnos máis aínda da nosa política, da nosa tradición televisiva, ou peor aínda se cabe, da imaxe que teñen de nós os xornais que saben máis do noso país que nós mesmos… 

Todo isto foi o resumo ó que cheguei falando coa miña nai dos cambios da televisión, nos últimos anos, e acabamos falando da carta de axuste… Da televisión que ela vía…

Non había televisión pola maña. E mentres non había tiñan a carta de axuste posta. Cando voltaba pola tarde do colexio vía os debuxos. O Circo. Aquí eu recordei as reposicións de Gaby, Fofo e Miliki co seu “¿Cómo están ustedes?” tan astía, pero á vez, para min, felizmente repetido. Na TVE. Eu os vía na 2.. con que antes só había unha canle… as noticias ó mediodía e o circo ás 6 da tarde, nada máis… e eu con centos de canles, metafóricamente que na miña casa inda non chegamos á televisión por cable, para escoller onde ver os debuxos... Cos anos apareceu a 2, pero alí so daban películas e documentais. Seguiu así pero co tempo non se cerraba a emisión, cortábase e listo, a carta de axuste. E na fin de semana? Un, dos, tres! Outro topicazo dos grandes para a miña cabeza, o programa da cabaza esta tan simpática co bastón, o dos xogos de preguntas, o das azafatas, o da melodía pegadiza, o que toda a miña familia vía con emoción os venres pola noite… O que eu, nacida no 95, recordo tan ben. Ledicia dos programas conmemorativos do aniversario dalgún programa anhelado. Pode que eu o recordase con tanta alegría coma a miña nai, era un deses “entretenimientos sanos”, pero un, non centos que acaban cun chisco de atisbo de competencia e rencor pola da outra cadea de televisión.  Antes de chegar ós 70 daban películas pola noite, debuxos as fines de semana, ó mediodía, despois das noticias, Heidi e Marco, eses… Debuxiños cos que eu chorei na miña infancia, por moi repelentes e cansinos que semellen agora; moito mellor cas divagacións de agora son, poucos, de novo, sálvanse. E programas musicais! Se os recordo eu é polas reposicións. Apareceron as autonómicas, a TVG, comezou frouxiño, dando as novas e con debuxos. Xabarín Club? Non, iso foi despois… Xabarín Club, no 94, cando meu irmán tiña 9 anos e eu aínda non nacera, cando era Xabarín Club, un experimento xeracional co que crecemos centos e centos de nenos e nenas galegos, non a contaminación co único resto da súa esencia no porco que tan felices facía as nosas tardes… Máis competencia… Aquí xa empezaron máis tarde as privadas. As privadas e os seus “programas basura”. Mami, lévote a Sálvame ou a La Noria. E de farándula. Puxéronse as pilas. A competencia, a audiencia… Que os fixo tolear e contaminarse… Bueno, tamén tiñan o entretemento “sano”… Máis ou menos, polo menos non era unha variedade tan insoportablemente similar nunha canle e noutra- e que non se dean por aludidas ningunha das dúas maiores cadeas de televisión que compiten tan limpa e xustamente por unha sana audiencia que perderá o xuízo en breves, que non, que non va por vostedes-… O 23F, La casa de la pradera, Eurovisión, o asasinato de Calvo Sotelo, o anuncio da morte de Franco… O que vimos todos supoño. E eu incluso tendo soamente 18 anos. 

Creo que queda moi claro o que penso da televisión de hoxe en dia, dese mundillo que tanto me chamou sempre a atención, dese mundillo do que incluso teño dito "Eu quero traballar ahí". Non no mundillo da farándula e de lixo, do que o critica con certa sutileza e ironía, sen querer manipular a ninguén, só entreter. 

Esta canción que aquí vos deixo dun dos meus grupos favoritos, que si, seino, estamos a falar de Galicia e eu vou e falo duns estadounidenses, pero... que queredes se xa estou contaminada pola televisión? Reflexa o que acabo de dicir da evolución actual da televisión, máis que nada cando di "I'M SICK OF ALL THE SAME OLD SHIT", que ven sendo coma un, XA ESTOU FARTO DE TANTA MERDA.

Rosiña



Mente en branco. 

Iso é o que necesitamos para entender esta historia.

Esquecédevos do que tedes escoitado de que en Galicia non houbo guerra

Os que levamos un ano indagando superficial  ou máis profundamente no pasado de Galicia sabemos que esconde máis segredos dos que imaxinamos. Isto non vai de segredos, vai do que non nos contan os libros de historia que temos que memorizar para ter unha nota bonita ó final da evaluación. Aquí non importa a nota. Cando se fai historia, entendendo historia coma un feito que marca todo un período de tempo, transgredíndoo e cambiándoo,  non estás pendente de que alguén nun futuro terá que estudalo e comprendelo en profundidade para ter boa nota. Non hai nota. 

Quen nos conta a nós nos libros todas as historias de cada unha das persoas que viviron unha guerra? Son ou non son historia? Non teñen algo que aportar para comprender mellor a maior catástrofe que viviron? As súas vivencias non contan para aprender dos erros que tanto uns como outros cometeron? A historia márcana as tropas cun nome mundialmente coñecido por arrasar con cidades indefensas. Militantes que deron o golpe de campá para iniciar un golpe de estado. Exércitos que se mobilizaron ó antollo do xeneral. Xenerais que fracasaron nos seus intentos de instaurar un réxime novo, diferente, o que eles consideraban mellor para a súa tan amada patria que dividiron e devastaron co terror. Cada un coa súa propia opinión, co seu propio ideario, coa súa mente. CADA UN. Se soamente, outra vez, si, é un tópico moi repetido na historia, pero é o que marca a historia coma tal, a historia dos libros de texto de máis de 300 páxinas, se tivera en conta a opinión dos que teñen o poder para permitirnos dicir “isto é historia, merece estar nos libros, merece ser estudado”, onde chegaríamos? Viviríamos nunha continua ditadura de pensamentos? Viviríamos limitados a aceptar o pasado dunha guerra co pensamento dos vencedores? Os vencedores terían sempre a razón. Soamente o seu punto de visto. A súa historia persoal que converteron egoistamente na historia de todos. Non creo que ninguén póñase a dar saltos de alegría ó dicir “Eu viven na ditadura”. Ninguén, que aínda conserve a esencia da liberdade que determina ó home coma un ser autónomo e LIBRE, vai ir pola rúa irradiando felicidade tendo no seu recordo a palabra “ditadura”. Ata incluso os que a causaron chegará un momento no que esa palabra non se corresponda co seu ideario de “o mellor para o pobo” imposto pola forza, claro, con miles de mortes ás súas costas que defendían unha ideoloxía diferente á dos vencedores, unha ideoloxía resumida nesa palabra tan utópica chamada LIBERDADE. Soñar é gratis, non? E naqueles tempos de limitación do pensamento libre máis aínda.
A imposición dun pensamento individual, en resumo, imperaba contra a normalidade dun pensamento colectivo. 

Iso é o que pasou á historia: un pensamento propio dun moi afortunado nese momento

NADA MÁIS. 

Os demáis non existían, pero os demáis TIÑAN A SÚA PROPIA HISTORIA, e algúns, os máis valentes, UNHA OPINIÓN DIFERENTE, unha opinión que marcou a súa historia persoal. 

A morea de historias das guerras e ditadura que pode haber… Calculade o número de habitantes da tan querida España polos falanxistas e teredes cantas historias tráxicas e vitoriosas hai, nun bando e noutro. Todos teñen a súa historia, TODOS SON HISTORIA. Mais a súa historia só forma parte dunha pequena parte do temario dos libros de historia, esa que poderíamos chamar “Sociedade, oposición, traxedia e bágoas”, a que só serve para entender o contexto…

Neste contexto situémonos en Galicia, na máis próxima ditadura mirando cara atrás, nos anos 40, nos precedentes da II Guerra Mundial, nos precedentes dunha loita contra os fascismos, nos precedentes de relacións do que tanto amaba esa “España grande e libre” con Alemaña. Nos inicios dunha bonita amizade entre colegas de ideoloxía, nos inicios da devastación de Galicia coma un terreo de experimentación e desgaste. Non me cadra, non era a túa querida terra onde viñas pasar as vacacións de verán? Por que a vendes? Por que a expós a tropas fascistas estranxeiras? E que non hai forma de sustentar o réxime tan querido que acabas de protagonizar? E que quedaches sen acción suficiente no 39 que queres participar noutra guerra de dimensións mundiais? Se queres á túa patria porque a tes en contacto co inimigo? Ah, perdoade, o inimigo agora é amigo, era antes da guerra cando era inimigo. 

Galicia, houbo guerra, si. Non das loitas que agora teredes en mente con tropas e tropas mutilándose uns a outros. Vigo, guerra submarina, guerra da comunicación, guerra do mineral, do volframio,  guerra dos espías… E España era neutral e estaba ofrecendo ó réxime alemán as máis variadas vantaxes para consolidar o seu armamento e comunicacións… Canta mentira, canta contradición… Canta… que poderíamos pedir, actuábase cos interese de Paco. O que Paco quería que sucedese, acontecía, porque era a súa vontade. Así a Galicia do tópico de fermosura na que el mesmo nacera, convertíase nunha Galicia con antollo de Alemaña. A amizade, o que fai, dar tumbos pola vida. 

Nesta Galiza imaxinádevos a unha rapaza duns 15 anos no porto de Vigo  ou de Ferrol, a miña amiga Rosa que vía dende a súa ventá tropas do que se facía chamar a Lexión Cóndor, tropas deses rubios alemáns, tropas que traerían a devastación a Guernica… E Galiza dándolle minerais cos que mellorar o armamento… e sendo un centro de espionaxe… e albergando nas súas costas de Vigo e Ferrol submarinos que Rosiña imaxinaba dende a súa ventá. Coma moitos dos que se mantiñan á marxe do que se traía entre mans Paco e seus novos amigos, ela quería saír a ver que pasaba. No quería estar toda unha vida mirando por unha ventá que ía esvaecéndose cos días. Quería unha ventá sen cristal. Unha ventá valeira que puidera ir enmarcando ela mesma co que ela mesma pensara e cría, co que ela cría que sería o importante para recordar na memoria da historia, coa súa vida, as súas vivencias, coas súas traxedias e alegrías. A súa vida, non a que lle mandaran. O que o seu instinto natural de liberdade lle transmitira… Liberdade. Iso era unha vez máis o que non tiña. Non cría que limitarse a estar nunha cociña coa súa reprimida nai vendo coma a Galicia que vía dende a súa ventá ía consumíndose nunha parte da guerra que lonxe, por sorte, acontecería. “O dano xa está feito” Exacto, a súa mente xa estaba chea de incomprensión e medo. Incomprensión que ela mesma fixera que a súa mente creara, co que ela vía e sentía, expulsando as razóns que lle traían medo. EXPULSANDO A OBEDIENCIA Á NEGACIÓN DA LIBERDADE

Pensádeo. Rosiña somos todos nós. 






Rosiña tivo a súa historia. Viu a historia que nós estudamos. E quixo cambiala, por ela mesma, sen que ninguén lle dixera “Vas facer historia, a túa guerra será estudada”. Quixo contribuír a un cambio desa tráxica e triste realidade na que vivía. 

É un chisco do ESPÍRITO DE INCOMPRENSIÓN E OPRESIÓN, que, non nos límites dunha ditadura, pero si dunha falsa democracia, nós vivimos.

jueves, 16 de mayo de 2013

Simbolismo


Non é nada raro que calquera familia estea chea de avós emigrantes. Os avós que nos anos 60 eran uns mozos, os da xeración hippie, os que caeron baixo a órbita beatlemaniaca, ou os máis apegados ó folkrore e a tradición popular. Mais todos eles son os que fuxiron co respiro da comunicación maior co exterior, os que viron unha oportunidade máis preto de subsistir fóra de Galicia e España que no lugar onde naceron e criáronse. Os que exalaron un pequeno residuo de esperanzas no exterior, fóra da súa terra. Eses poden ser perfectamente os meus avós. Cando era pequena escoitaba sempre "Cando estabamos en Suíza...", eu cría que de vacacións. Pero non, co tempo dinme conta que era por necesidade, que era a emigración. Sen máis, sen ninguha explicación. Xa debemos saber todos a estas alturas o significado da emigración.

Obviando o feito dunha definición tecnica e detallada, quero centrarme máis na realidade que esixiu a emigración, na realidade que os meus avós viviron, na realidade contradictoria na que se vivía, no sin sentido do mundo e da vida que comezaba a nacer na literatura, no absurdo da existencia e crueldade da humanidade rexida por unha condición contradictoria da identidade humana. No sin sentido sentimental e no sin sentido xusticieiro. No sin sentido sentimental tócame a parte da experiencia familiar, da dor de deixar a un fillo coa súa avoa para ir traballar a Suíza nunha fábrica de reloxos, ou na construcción. Na dor, no desarraigo, nas limitacións, na desesperación, pero nese chisco de esperanza, de luz, de conseguinte alegria que ese gran esforzo traería ó cabo duns anos. Aquí a frase indistintamente empregada en todos os contextos, "Todo esforzo ten a súa recompensa", é válida no máis amplo, e importante, para min, emprego do seu significado, no campo tan científico e á vez tan sinxelo dos sentimentos, das emocións, das sensacións... que levan á superación dos medos, das limitacións, dos impedimentos. O esforzo de abandonar a túa vida para mellorala. O esforzo, valentía e coraxe dos meus avós, o esforzo de toda unha xeración que viviu a posguerra na procura dun atisbo de lucidez no horizonte tan definido do seu futuro; futuro que coa superación persoal consegui o anelado cando marchar se converteu nesa esperanza, futuro que melloraron.

Logo temos tamén a gran contradición do momento, se estamos ben ou mal, se a política e economía van polo bo camiño ou precisan axuda. Para os de sempre, "os de arriba", coma non, vai ben, sem problemas, sen complicacións, pero, se pensamos, tan ben non se estaría condo foi unha axuda exterior estadounidense a que motivou a recuperación sistemática e o conseguinte movemento masivo da poboación por terras europeas, co atisbo de liberdade e recuperación que a axuda estadounidense provocou nos que tiñan a confianza no súa superación propia e persoal...

Aínda así as contradicións seguiron...

Anos 60. Ditadura. Franco no poder. O desgaste da autarquía semellaba recuperarse cunha maior apertura ó mundo exterior, a Europa, a América, á innovación, á experimentación, un mundo novo cheo de vida, o mundo do que o NO-DO levaba anos falando tan abstractamente, o mundo do que os primeiros anos da TVE prevía á xente... Un mundo con outro punto de vista, un mundo multiperspectivista, coma as novelas da renovación, no que a liberdade era inherente ó ser humano, non parcialmente adherida. 

A este mundo é o que se marchaba xa antes da ditaduram, na procura dun tópico xa moi visto da terra das oportunidades, en busca dunha nova esperanza. Cruzar o Atlántico soaba moi tentador, era unha necesidade para sobrevivir lonxe do desarraigo que acompaña sempre ó abandono. 

Agora os navíos eran inaugurados en Ferrol polo representante de Estados Unidos, simbolizando dalgunha maneira a axuda que Estados Unidos prestou a España, con condicións no seu beneficio pero tamén urxentemente requeridas para salvagardar o sistema, a finais da autarquía, cando esta xa non era sostible, cando a ditadura tiña medo de tambalearse. 

Con esta axuda apareceu de novo a emigración, pero cara Europa, América xa non entraba no plan dos galegos.

A emigración convértese nun arte máis dos movementos dos anos 60, o queu máis arraiga entre a pequena e crecente desesperación dos cidadáns, o máis accesible, a solución máis inmediata. 
Aforrar canto se puidera era o obxectivo próximo para sobrevivir. 

Mentres que uns perdíanse por Europa, outros adicábanse á inauguración de internados en Galicia que levan o nome da súa nai ou a visistar centros de investigación. Cunha organización milimétrica, mentres que outros non tiñan moi claro o seu destino final. 

Todo isto contando  coa acollida e o recibimento das masas, o mesmo que hai nas estacións de ferrocarril que percorren o continente europeo. Tendo incluso homenaxes deportivos na súa honra, coma agasallo pola súa labor. 

Unhas vacacións, un descanso, un retirom é o que se necesitaba. Ir a pescar a Galicia á terra do caudillo, soa tentador. Á terra que os que marcharon comezaban a chanar baixo o pseudónimo de "morriña", pero no podían corresponder coa volta. 

Non durou moito, pero si o suficiente para gardar certo recelo das promesas da recien instaurada transición e democracia, a partires da década dos 70. Desconfianza nun esforzo entre todas e con urxencia, que non volverá traer de novo un recordo lonxano do botafumeiro. 

O que probablemente botemos en falta a miña xeración, a morriña inundaranos pero o mínimo chisco de esperanza manteranos alerta para continuar unha peregrina viaxe, desta vez non en barco ou tren, en avióm e o máis lonxe que os nosos aforros nos permitan.




Este vídeo é un resumo do pequeno relato anterior, é unha sucesión en imaxes da realidade contradictoria da que se tiña idea co NO-DO nos anos 60 cando era constante a presenza de emigrantes españois, sendo os galegos, unha vez máis nestes ciclos migratorios, uns dos que máis abandonaron os seus fogares, por toda Europa. Por iso mesmo non ten audio, soamente as sintonías do comezo e do final, as sintonías que marcaron toda unha vida, toda unha etapa dun país, como fundamento decisivo no pensamento de centos de persoas no referente á ditadura. É unha síntese muda dunha realidade que agocha a que non se vía pola rúa, porque estaba fóra. Era muda, non estaba presente na realidade audiovisual que o NO-DO transmitía, cumprindo a súa función de propaganda do réxime e recurso suficeinte da información mundial. Muda porque o que predomina é o sentimento, o simbolismo, o agochado, o que fuxe de ser entendido, da emigración. Se o levamos ó escpticismo e radicalidade..., non se diferencia moito do futuro que nos agarda, non?

sábado, 11 de mayo de 2013

Cousa do apelido



Dous días na procura de información. Unha noite e unha tardiña. Poucas horas, admítoo, unha vez que atopei xustamente o que andaba a buscar. Xornais dixitais, noticias antigas, hemeroteca, un vídeo que atopei perdido por Youtube, e coma non, a Wikipedia. Xa tiña documentación. Tíñao todo organizado.
Durmín tranquila. 

Espertei. 

Esquecíaseme algo. 

O máis importante. Saber se era certa ou non a razón pola que recompilei as máis de 10 de follas na documentación anterior. Ía a comezar a escribir un relato que non sabía se era de todo certo ou non. Collín o móbil, non foi nada distinto a un espertar normal, todos o collemos ó espertar, non o neguedes, o Twitter e o Whatsapp téñennos máis ganados cos berros dos nosos pais para erguernos. 

Pai, ese era o dato que se me esquecera á noitiña. Pregunteille. Era verdade, era. Non soñara eu tal cousa. Mais aínda así el mesmo dubidada nalgúns detalles. “Ofu, eso fue hace 20 años” A primeira resposta, non mo negara, co cal o percance fora un feito verídico. Xa o porque, se antes ou despois, non se tiña moi claro, per conseguiuse coa información que eu lle ía dando, máis a que el me contrastaba. Historias que eu xa tiña escoitado nas comidas do Nadal; ría, pero non cría que foran verdade, e que nin sequera o parecen. Eran contos surrealistas e absurdos dabondo, xa non so para estar na historia da miña familia, senón para ser noticias tan determinantes. Sempre crin que era unha anécdota máis levada ós extremos da actualidade policial, mesturada cunha incógnita familiar. Nada máis. Enganábame a min mesmo. Vai ser que a miña familia agocha máis segredos dos que eu penso, e incluso dos que pensan os meus avós. Todo é investigar. Algún día farei unha exploración a fondo no pasado da miña familia, non a todo correr coma isto e cunha información duns cantos días. 

A anécdota deixa de selo cando o conto incluso sae nos xornais. Cando a familia desa historia é outra, cando entran en acción palabras que por mágoa todos nós coñecemos, por moitos significados distintos que lles poidamos outorgar. Cando os significantes teñen, non significados distintos, interpretacións diferentes, para cada unha das distintas partes, distintas “familias”, non no seu sentido xeneralizado. Formas diferentes de ver o mundo, unha realidade común a todos. Aceptacións distintas para GRUPO TERRORISTA, ACCIÓN TERRORISTA e ATENTAR. Non terán para nós unha definición común, esquecendo o que nos di o dicionario, cada un, cada familia, pode ter unha interpretación diferenciada. Para a maioría de nós, supoño, o significado, contexto ó que asociamos eses termos lévannos ós efectos do MEDO e TERROR; para os que o producen ás veces non chega a ser máis ca a súa forma peculiar e inmediata de levar a cabo unha defensa, unha RESOLUCIÓN DOS SEUS IDEAIS, que non comparten as demáis familias. 

E así é coma comeza o meu descubrimento. Cunha familia e os seus atentados, e coa miña familia e as súas historias descoñecidas. 

O meu descubrimento comeza cando comentei na casa que tiña que facer algo relacionado coa memoria histórica. Nin unha soa idea tiven ata que miña nai comentou “Lo del atentado en  Jubia”. Atentado en Jubia? Un atentado a 15 minutos da miña casa? Cando? Como? Quen? Por que? Pregunteille á miña nai todo o que puidera saber sobre ese acontecemento, pero nada, a memoria falla. Só tiña unhas cantas ideas: fora na década dos 90, explosivos en torres de luz de Fenosa, cando só era Fenosa, dicíase que fora o Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive, un amigo da miña nai estivera no sindicato CXTG e sabía que xente del chegara a formar parte da organización EGPGC, o meu pai fora parado na autoestrada pola garda civil, unha dirixente do comando tiña o noso mesmo apelido… A partir de aquí comecei a investigar algo máis sobre EGPG, xa que a información que tiña era moi difusa e non era quen de relacionala coa anécdota familiar. 

Unha actividade dende 1987 ata 1991, Antón Arias Curto, Manuel Chao Dobarro coma líderes da organización… O primeiro contacto coa privilexiada Wikipedia non foi moi claro, seguía sen saber exactamente que clase de grupo eran. Tiña tantas incógnitas esa familia, e eu quería resolver a incógnita que o meu peculiar e secreto descubrimento familiar creara. Saber a maiores tamén que eran un grupo terrorista que pretendía conseguir a independencia de Galicia non me resolvía moita cousa… O adxectivo “terrorista” e “grupo armado” xustificaban a concordancia cos seus actos, non os actos en si mesmo. Aínda así eu non estou a contar isto para xustificar ou non accións agresivas e violentas de colectivos armados, contra civís ou opresores, eu só quero resolver, fundamentar, máis ben, un chisquiño do misterio da anécdota.  Íase formando pouco a pouco, collendo forma, pero non era dabondo para resolver o feito do que eu dubida. 

Non tiña moi claro, nin agora, se membros do CXTG formaran logo parte do colectivo, quizás o amigo da miña nai o estivera a confundir con Galiza- Ceive, e fora ó contrario; partidarios de Galiza- Ceive radicalizáronse no EGPGC. De todas formas iso non era o que me importaba. Os seus integrantes non me procuraban a información que eu necesitaba para resolver o meu dilema. Minto. Un integrante soamente, unha integrante, para ser correcta. A “prima de mi padre que estaba por el monte”. Iso é o que necesitaba saber, se o de “prima” era unha simple tomadura de pelo ou era verdade. O de “que estaba por el monte” é obvio se entendes que escapaba dunha detención e condena. 

Creo que xa vai sendo hora de explicar a que veñen todos os parágrafos anteriores, por se queda algún cabo solto para vós. 

Meu pai moitas veces ten comentado cando sae algún tema relacionado co terrorismo e Galicia o tema da “súa curmá”. “Como mi prima que escapaba por el monte!” Curmá no sentido adaptado do termo, familiar directo, filla dos teus tíos… familiar destes dos que apenas sabes que existen… ou prima coma se fora unha tipa calquera? Tantas interpretacións que eu nin atendendo ó ton da voz, nin ó humor, era capaz de entender. 

Ó buscar ideas relacionadas coa memoria histórica, atopei coa miña nai, coma xa dixen antes, este tema. Esa incógnita. Relacionar dalgunha forma máis concreta a relación do meu pai co EGPGC, do que ó principio non nos acordabamos. A conexión grazas á internet e ó Whatsapp non levou moito tempo: información e corroboración con detalles dun dos protagonistas da miña parte da historia.
Todo comeza cando meu pai é parado na autoestrada pola garda civil no 1989 polo seu apelido. Veña, douvos permiso para que vos riades, isto é unha especie de crónica dun descubrimento familiar, pero podédelo converter nun show de risas interiores cando vos diga o apelido. PORCA. Si, moita risa, ride. Se parastes seguide lendo. Ese apelido era o mesmo que levaba unha fuxida. A curmá. O meu cabo solto. O que non sabía se era polo atentado contra as torres de luz de Fenosa en setembro do 1991,  co que comezara a miña investigación, ou o co asasinato dun garda civil en Irixoa. Tiña noticias dos dous feitos… “MÁS DE 300000 PERSONAS AFECTADAS POR EL APAGÓN EN EL NORTE DE LA PROVINCIA DE CORUÑA…ATENTADO CONTRA DOS TORRETAS APROVECHANDO LA HUELGA DE FENOSA…LAS SOSPECHAS APUNTAN AL EXÉRCITO GUERRILLEIRO…” ou “El ex guerrilheiro juzgado por matar a un guardia civil dice que disparó «a ciegas»… La vista por el atentado de Irixoa se celebra en la Audiencia Nacional con diez años de retraso… Manuel Quintáns se enfrenta a una petición fiscal de 82 años de cárcel y ya ha cumplido 8” ou, a clave do misterio, o que rescatei da memoria familiar, o que podería usar cando meu pai fale da “súa curmá… o nome… JOSEFA RODRÍGUEZ PORCA, certo, o mesmo apelido… “Negó ayer su pertenencia al Exército Guerrilleiro do Pobo Galego Ceibe en el juicio seguido contra ella en la Audiencia Nacional como presunta autora de la colocación de un coche bomba junto a la comisaría de policía de Orense, el 6 de junio de 1988, que causó lesiones a un agente… Josefa Rodríguez Porca, militante del Exército Guerrilheiro do Pobo Galego Ceibe (EGPGC), fue condenada por participar en un atentado en Irixoa (A Coruña) contra una patrulla de la Guardia Civil en el año 1989, en el que uno de los agentes murió y otro resultó herido”…
 
Así que a garda civil parou a meu pai para corroborar se era familiar desa muller, no 1989, cando o do garda civil morto e outro ferido, pero non o era. 
 
Quedou a anécdota, e agora eu descubrín pola miña conta un anaco da historia, un chisco da memoria histórica, unha peza da historia da que eu formo parte polos dilemas que levou o meu apelido, que une á miña familia tan indirectamente cunha organización terrorista, xa desarticulada dende fai anos.

Ou directamente pero “descoñecidamente”, porque meu avó é de Miño, e meu pai díxome que esa muller era de Miño… Quen sabe, o mellor tanto falar da prima que andaba polo monte, e será da familia e todo…

Quen sabe… Canto xogo pode dar agora o meu apelido…